nl - fr

Anspachpark

een groene draad door Brussel

Het Anspachpark is een geïntegreerd lineair park, zich uitstrekkend van noord tot zuid, over de grenzen van de vijfhoek heen, van boven Rogier en de Koning Albert II-laan tot onder Lemonnier en het Zuidstation. Het centrum strekt zich immers ook uit buiten zijn psychologische muren van de kleine ring.

1. De grotere schaal


Vandaag
- zeer weinig groen in laag Brussel
- groene ruimtes vijfhoek sterk versnipperd
 
Ontwerp
- groene wandeling tussen noord en zuid
- aansluiting op bestaand groen noord
- aansluiting op nieuw groen zuid

Vroeger
- laag Brussel: zeer waterrijke zone
- Zenneloop ongeveer volgens tracée latere Anspachlaan
- water als drager van het stadsweefsel
 
Ontwerp
- Zenne niet openmaken binnen vijfhoek: het kanaal is de huidige waterstructuur
- herinnering aan tracée Zenne oproepen door waterelementen op alle plaatsen waar Zenneloop de Anspachlaan kruist

De bestaande groenzones in Brussel situeren zich vooral buiten de vijfhoek. Het hart van de stad heeft nood aan kwalitatieve groene ruimtes, die verbonden zijn en zo de biodiversiteit versterken. Een groene as tussen Noordstation en Zuidstation wordt als een traject van aaneengesloten groen ingericht, op alle ruimtelijke niveaus: straten, pleinen, ondergrond, gevels, luifels en platte daken. Deze groene draad verbindt verschillende stedelijke pleinen, elk met hun eigen gebruik en identiteit. Op het traject worden waterpartijen en waterelementen voorzien op de kruisingen van de wandeling met de vroegere loop van de Zenne, om haar herinnering levend te houden. Een raster van 6 meter op 6 meter is de onderlegger voor de inplanting van de bomen in het Anspachpark. Indien mogelijk, worden bestaande bomen hiernaar verplaatst. Door de immer aanwezige noord-zuid oriëntatie beschikken de wandelaars over een natuurlijk kompas.

Voetgangers
- volledige zone gelegen tussen kleine ring, Lakensestraat, Arteveldestraat, Nieuwstraat en Zuidstraat = autoluw tot autovrij
- voetgangersverbinding naar Molenbeek via autovrije Vlaamse Steenweg en Genste Steenweg
- voetgangersverbinding naar Kuregem via Park Spoor Zuid
Fietsers
- autoluwe noord-zuid fietsas via Lakensestraat-Arteveldestraat en Zuidstraat-Stalingradlaan
- dwarse verbindingen kruisen de noord-zuid voetgangersas van het Anspachpark
- fietsverbinding naar Molenbeek via autoluwe Dansaertstraat en Gentse Steenweg
Openbaar vervoer
- ondergronds openbaar vervoer onder Anspachpark wordt visueel en fysiek met bovengrond verbonden
- bovengronds openbaar vervoer via autoluwe fietsassen
Leveringen en parkeren
- leveringen via Lakensestraat en Zuidstraat naar omgevormde leegstaande parkeergebouwen. Deze dienen als overslagcentra voor lokale verdeling mbv fietskoeriers, elektrische wagentjes, ...
- parkeergebouwen rond De Brouckère te bereiken via Lakensestraat, met voorrang voor fietsers en openbaar vervoer
- marktzone bereikbaar via zijstraten Lemonierlaan

Op lange termijn is het opportuun dat de hele vijfhoek autovrij wordt. Deze kan perfect doorkruist worden met tram, metro, bus of fiets. Een goed begin, op korte termijn, is al om enkel zacht verkeer toe te laten op de centrale lanen. De metrostations rond de grote ring dienen op lange termijn voorzien te worden van pendelparkings, waar autobestuurders kunnen overstappen op het openbaar vervoersnetwerk, dat hen snel en rechtstreeks verbindt met het stadscentrum. Tussen de grote en de kleine ring kan er nog met de auto gereden worden, maar dit zal worden ontmoedigd. Ook hier zullen autoparkings rond metrohaltes oplossing bieden om de auto uit Brussel te weren. Binnen dit nieuwe mobiliteitsplan fungeren de leegstaande parkeergebouwen als locaties voor depots, overslagcentra, lokale voedselmarkten, scholen en wonen.

2. Fasering in de tijd

Dag 0: situatie vandaag
Dag 1: Anspach autovrij
Dag 2-10: schilderen inrichting
Dag 11-30: (ver)plaatsen bomen
Dag 31-365: Anspachpark

Fasering in de tijd van de ingrepen

De ingrepen voor de aanleg van het Anspachpark worden in de tijd gefaseerd, zodat er zo snel mogelijk een autovrije en aangename zone tussen noord en zuid kan worden ingericht. Van bij het begin worden de buurtbewoners in het proces betrokken: aanbrengen schilderingen, aanplanten bomen met bewoners, openingsfeest, ...

3. Toolbox

Toolbox groen: Snelle opbouw op bestaande verharding

De bestaande verharding wordt zo veel mogelijk behouden. Een groendakopbouw erboven voorziet een voldoende opbouwdikte en afwatering. De opbouw is kostenbesparend, zorgt voor een snelle manier van uitvoeren en werkt de niveauverschillen tussen de voetpaden en de zone ertussen weg.

Toolbox groen: Bomenraster

Een deel van de bestaande bomen in boombakken blijft behouden, een deel ervan wordt verplaatst en wordt samen met de nieuwe aanplantingen ingepast in een exact noord-zuid gericht raster van 6 x 6 m. Dit raster loopt bijgevolg niet parallel aan de Anspachlaan en verwijst zo naar het ( foutieve ) beeld van de noord-zuidoriëntatie van de Anspachlaan.

Toolbox groen: Aanplantingen bomen

De nieuwe aanplantingen van bomen worden op verschillende manieren uitgevoerd, afhankelijk van de mogelijkheden die de ondergrond biedt.

Toolbox groen: Stimuleren biodiversiteit

Om de biodiversiteit te stimuleren is het belangrijk een aangeschakelde groenzone te kunnen creëren. Alle mogelijke elementen in de volledige zone van Noord tot Zuid worden hiervoor ingeschakeld, zowel horizontaal als verticaal, zoals de straten, daken, luifels, gevels, ...

Toolbox water: Actieve waterelementen

De herinnering aan de Zenne wordt terug opgeroepen. Op alle kruisingen van de vroegere Zenneloop met het nieuwe Anspachpark wordt een waterelement geplaatst, aangepast aan de plek, zoals bijvoorbeeld fonteinen. Daar waar de Zenne op het tracée van de huidige centrale lanen liep, worden grote watervlakken voorzien.

Toolbox metro: Ondergrond en bovengrond linken

De metrostations, die vandaag volledig onder de grond weggestoken zitten, worden opengewerkt, zodat ze effectief deel gaan uitmaken van de pleinen, ze mee vorm gaan geven en licht en lucht overvloedig in de metrostations kan binnendringen. Het openmaken van de stations is steeds aangepast aan de eigenheden van elk station en plein.

4. Het Anspachpark

In het noorden, nog boven de vijfhoek, start de groene wandeling aan het Noordstation. De groene draad loopt naar De Brouckère via de groene Albert II-laan en de Emile Jacqmainlaan enerzijds, en via het Rogierplein en de Adolph Maxlaan anderszijds. Het Rogierplein wordt omgevormd tot een stedelijk plein en mobiliteitshub. De Adolph Maxlaan wordt daardoor een meer stedelijke verbinding waar fietsverkeer wordt toegelaten. De Emile Jacqmainlaan wordt een blauwgroene verbinding, waar enkel voetgangers zijn toegelaten. Vanaf De Brouckère slingert een wandelpad naar het zuiden door het lineaire Anspachpark.

De pleinen van De Brouckère en De Munt vormen het commerciële hart van Brussel, met winkelen en horeca als hoofdfuncties. Het versteende Muntplein wordt verzacht door het naastliggende en groenere De Brouckèreplein. De gehele ondergrondse infrastructuur van de metro wordt opengemaakt, aan de hand van een verdiept park over 3 niveaus, van beneden naar boven: de sporen, een verdiept plein en een bovengronds plein. De aanleg van een waterpartij zorgt voor weerspiegelingen van de neoclassicistische gebouwen die De Brouckère altijd hebben gekenmerkt en doet de passant omhoog kijken.

Het Beursplein is hét stedelijke plein bij uitstek. Gelegen pal in het centrum, vormt de Beurs het voormalige economische en het huidige cultuurhistorische hart van de stad. Het functioneert nog steeds als voornaamste plek voor ontmoetingen en afspraken. Samen met de Beursschouwburg in de Dansaertstraat en de Ancienne Belgique in de Anspachlaan, kan de Beurs de bekendste evenementencluster in Brussel worden. De metrotoegangen dwars op de Anspachlaan maken hier het plein af.

De zone rond Fontainas wordt verder uitgebouwd als speel- en groenzone voor laag Brussel. De focus ligt op een hogere toegankelijkheid voor de omliggende wijken, bewoond door families met kinderen. Deze groene long laat toe om elkaar spelenderwijs te leren kennen en te participeren aan een collectief stadsleven.

Het Anneessens- en het Rouppeplein zullen eveneens functioneren op lokaal niveau. Hier worden nieuwe wijkfuncties voorzien zoals moestuinen, sportvelden en een marktplaats. Deze ingrepen verhogen de betrokkendheid van de bewoners, maar stimulerent ook participatie door handelaars en gebruikers. De groene metro-overkapping vormt een subtiele groene rand die het Anneessensplein definieert en zo de verbinding naar het Rouppeplein aankondigt.

De zone rond Lemmonier en de Zuidmarkt, en specifiek de noord-zuidkruising met de vijfhoek, wordt omgevormd tot een groot stedelijk park, “Park Spoor Zuid”. Tevens vormt dit een ontbrekende link met de omliggende wijken, zoals Kuregem.

5. 1V4M2A

1V4M2A, winnaar prijs van de jury en prijs van het publiek, 11/10/2012.
Meer info over de ontwerpwedstrijd: Bral vzw. Dank aan alle juryleden en Bral vzw!
1V4M2A is Tine Vleugels, Bart Bols, Hans De Blauwe, Pieter Maes, Pieter Thibaut.
Contact: pieter@pietermaes.be.

Copyright © 2012 1V4M2A (Tine Vleugels, Bart Bols, Hans De Blauwe, Pieter Maes, Pieter Thibaut).
Disclaimer kaartmateriaal: Verwezenlijkt door middel van Brussels UrbIS®© - Verdeling & Copyright CIBG